Nigella sativa (N. sativa) është një bimë e vogël me lule që rritet në Azinë Jugperëndimore, Lindjen e Mesme, Evropën Jugore dhe Afrikën Veriore.
Kjo kaçubë jep gjithashtu fruta me fara të vogla të zeza. Zakonisht të referuara si thjesht farë e zezë, farat N. sativa shkojnë me shumë emra të tjerë, duke përfshirë qimnon të zi, qimnon i zi, nigella, lule kopër dhe koriandër romake.
Vaji i farës së zezë nxirret nga farat N. sativa dhe është përdorur në mjekësinë tradicionale për mbi 2000 vjet për shkak të përfitimeve të shumta terapeutike.
Studimet sugjerojnë se mund të ketë aplikime të shumta për shëndetin, duke përfshirë trajtimin e astmës dhe ndihmën për humbjen e peshës. Gjithashtu aplikohet në mënyrë topike për të përfituar lëkurën dhe flokët.
Ky artikull shqyrton përfitimet e mundshme shëndetësore të vajit të farës së zezë, si dhe çdo efekt anësor të mundshëm dhe informacion mbi dozimin.
Disa benefite të vajit të farës së zezë
Në mjekësinë tradicionale, vaji i farës së zezë është përdorur për të trajtuar një sërë gjendjesh shëndetësore. Si rezultat, ndonjëherë është referuar si “ilaç” – ose shërues universal.
Ndërsa jo të gjitha përdorimet e tij të propozuara medicinale janë provuar të jenë efektive, vaji i farës së zezë dhe përbërësit e tij bimorë janë lidhur me disa përfitime për shëndetin.
1. Përmban shumë antioksidant
Vaji i farës së zezë është i lartë në antioksidantë – komponime bimore që ndihmojnë në mbrojtjen e qelizave kundër dëmtimit të shkaktuar nga molekulat e paqëndrueshme të quajtura radikale të lira.
Antioksidantët janë të rëndësishëm për shëndetin, pasi hulumtimet kanë treguar se ato mund të zvogëlojnë inflamacionin dhe të mbrojnë kundër kushteve si sëmundjet e zemrës, sëmundja e Alzheimerit dhe kanceri.
Në veçanti, vaji i farës së zezë është i pasur me timokinon, i cili ka efekte të fuqishme antioksiduese dhe anti-inflamatore. Si rezultat, studimet sugjerojnë se ky përbërës mund të mbrojë shëndetin e trurit dhe të ndihmojë në trajtimin e disa llojeve të kancerit
2. Mund të ndihmojë në trajtimin e astmës
Astma është një gjendje kronike në të cilën rreshtimi i rrugëve të frymëmarrjes fryhet dhe muskujt rreth tyre ngushtohen, duke e bërë të vështirë për ju frymëmarrjen.
Hulumtimet kanë treguar se vaji i farës së zezë, dhe veçanërisht timokinoni në vaj, mund të ndihmojnë në trajtimin e astmës duke reduktuar inflamacionin dhe duke relaksuar muskujt në rrugët e frymëmarrjes.
Një studim në 80 të rritur me astmë zbuloi se marrja e 500 mg kapsula vaji të farës së zezë dy herë në ditë për 4 javë përmirësoi ndjeshëm kontrollin e astmës.
Ndërsa premtuese, nevojiten studime më të mëdha dhe më të gjata për të vlerësuar sigurinë dhe efektivitetin afatgjatë të suplementeve të vajit të farës së zezë në trajtimin e astmës.
3. Mund të ndihmojë në humbjen e peshës
Ndërsa mekanizmi i saktë nuk është kuptuar plotësisht, hulumtimet tregojnë se vaji i farës së zezë mund të ndihmojë në uljen e indeksit të masës trupore (BMI) tek individët me obezitet, sindromë metabolike ose diabet të tipit 2.
Në një studim 8-javor, 90 grave të moshës 25-50 vjeç me obezitet iu dha një dietë me kalori të ulët dhe ose një placebo ose 1 gram vaj të farës së zezë për vakt për një total prej 3 gramësh në ditë.
Në fund të studimit, ata që morën vajin e farës së zezë kishin humbur dukshëm më shumë peshë dhe perimetër të belit sesa grupi placebo. Grupi i vajit përjetoi gjithashtu përmirësime të konsiderueshme në nivelet e triglicerideve dhe kolesterolit LDL (të keq).
Pavarësisht këtyre rezultateve premtuese, nevojiten më shumë kërkime mbi sigurinë dhe efikasitetin afatgjatë të marrjes së vajit të farës së zezë për humbje peshe.
4. Mund të uli nivelet e sheqerit në gjak
Për individët me diabet, nivelet e vazhdueshme të larta të sheqerit në gjak janë treguar se rrisin rrezikun e komplikimeve të ardhshme, duke përfshirë sëmundjen e veshkave, sëmundjet e syve dhe goditjen në tru.
Disa studime në individë me diabet të tipit 2 tregojnë se një dozë prej 2 gramësh në ditë e farave të zeza të grimcuara mund të ulë ndjeshëm nivelet e sheqerit në gjak të agjërimit dhe nivelet e hemoglobinës A1c (HbA1c), një masë e niveleve mesatare të sheqerit në gjak gjatë 2-3 muajve.
Ndërsa shumica e studimeve përdorin pluhurin e farës së zezë në kapsula, vaji i farës së zezë është treguar gjithashtu se ndihmon në uljen e niveleve të sheqerit në gjak.
Një studim në 99 të rritur me diabet të tipit 2 zbuloi se 1/3 lugë çaji (1,5 ml) dhe 3/5 lugë çaji (3 ml) në ditë vaj të farës së zezë për 20 ditë reduktuan ndjeshëm nivelet e HbA1c, krahasuar me një placebo.
5. Mund të ndihmojë ne uljen e presionit të gjakut dhe uljen e kolesterolit
Vaji i farës së zezë është studiuar gjithashtu për efektivitetin e tij të mundshëm në uljen e presionit të gjakut dhe niveleve të kolesterolit.
Presioni i lartë i gjakut dhe nivelet e larta të kolesterolit total dhe LDL (të keq) janë faktorë të rëndësishëm rreziku për sëmundjet e zemrës.
Dy studime, një në 90 gra me obezitet dhe tjetra në 72 të rritur me diabet të tipit 2, zbuluan se marrja e 2-3 gram kapsula vaji të farës së zezë në ditë për 8-12 javë uli ndjeshëm nivelet e LDL (të keqe) dhe kolesterolit total.
Një studim tjetër në 90 njerëz me nivele të larta të kolesterolit vuri re se konsumimi i 2 lugë çaji (10 gram) me vaj të farës së zezë pas ngrënies së mëngjesit për 6 javë uli ndjeshëm nivelet e kolesterolit LDL (të keq).
Vaji gjithashtu mund të ndihmojë në uljen e presionit të gjakut.
Një studim në 70 të rritur të shëndetshëm vuri në dukje se 1/2 lugë çaji (2,5 mL) vaj të farës së zezë dy herë në ditë për 8 javë uli ndjeshëm nivelet e presionit të gjakut, krahasuar me një placebo.
Ndërsa premtues, hulumtimi i përgjithshëm mbi vajin e farës së zezë në uljen e presionit të gjakut dhe niveleve të kolesterolit është i kufizuar. Nevojiten më shumë kërkime për të konfirmuar dozën optimale.
6. Mund të mbrojë shëndetin e trurit
Neuroinflamacioni është inflamacion i indeve të trurit. Mendohet se luan një rol të rëndësishëm në zhvillimin e sëmundjeve si Alzheimer dhe Parkinson.
Hulumtimet e hershme të epruvetës dhe kafshëve sugjerojnë se timokinoni në vajin e farës së zezë mund të reduktojë neuroinflamacionin. Prandaj, mund të ndihmojë në mbrojtjen kundër çrregullimeve të trurit si Alzheimer ose sëmundja e Parkinsonit.
Megjithatë, aktualisht ka shumë pak kërkime mbi efektivitetin e vajit të farës së zezë tek njerëzit, veçanërisht në lidhje me trurin.
Një studim në 40 të moshuar të shëndetshëm gjeti përmirësime të rëndësishme në matjet e kujtesës, vëmendjes dhe njohjes pas marrjes së 500 mg kapsula N. sativa dy herë në ditë për 9 javë.
Megjithatë, nevojiten më shumë kërkime për të konfirmuar efektet mbrojtëse të vajit të farës së zezë për shëndetin e trurit.
7.Mund të përmirësojë shëndetin e flokëve dhe të lëkurës
Përveç përdorimeve mjekësore, vaji i farës së zezë përdoret zakonisht në mënyrë topike për të ndihmuar me një sërë sëmundjesh të lëkurës dhe për të hidratuar flokët.
Hulumtimet sugjerojnë se për shkak të efekteve të tij antimikrobike dhe anti-inflamatore, vaji i farës së zezë mund të ndihmojë në trajtimin e disa sëmundjeve të lëkurës, duke përfshirë:
- aknet
- ekzema
- lëkurë e thatë
- psoriasis
Vaji mund të ndihmojë gjithashtu në hidratimin e flokëve dhe ne reduktimin e zbokthit.
Disa benefite të tjera
Vaji i farës së zezë mund të ketë përfitime të tjera për shëndetin, duke përfshirë:
- Efektet antikancerogjene. Studimet me epruveta kanë treguar që timokinoni në vajin e farës së zezë ndihmon në kontrollin e rritjes dhe përhapjes së disa llojeve të qelizave kancerogjene.
- Ulja e simptomave të artritit reumatoid. Për shkak të efekteve të tij anti-inflamatore, kërkime të kufizuara sugjerojnë se vaji i farës së zezë mund të ndihmojë në reduktimin e inflamacionit të kyçeve te njerëzit me artrit reumatoid.
- Steriliteti mashkullor. Hulumtimet e kufizuara sugjerojnë se vaji i farës së zezë mund të përmirësojë cilësinë e spermës tek meshkujt e diagnostikuar me infertilitet.
- Antimykotike. Vaji i farës së zezë është treguar gjithashtu se ka aktivitet antimykotik. Në veçanti, mund të mbrojë kundër Candida albicans, i cili është një myk që mund të çojë në kandidiazë
Përmbledhje
Vaji i farës së zezë është i pasur me antioksidantë dhe mund të ketë disa përfitime për shëndetin. Këto përfshijnë trajtimin e astmës dhe sëmundjeve të ndryshme të lëkurës, uljen e niveleve të sheqerit dhe kolesterolit në gjak, ndihmën në humbjen e peshës dhe mbrojtjen e shëndetit të trurit.
